«ارل ویلکینسون» رئیس اتحادیه رسانه‌های خبری بین‌المللی «اینما» (INMA) با اشاره به تغییرات و گرایش‌های جدید در عرصه رسانه‌ها، موضوع تغییر در سبک مدیریت رسانه‌ها، تبدیل ارزش‌ها به کالا و اهمیت روزنامه‌نگاری تحقیقی را مورد بحث قرار داد.

وی بر پاکیزه سازی فضا توسط خبرگزاری‌ها و ناشران تأکید و تصریح کرد و با اشاره به سلطه الگوریتم‌ها در تعیین جهت‌گیری‌های خبری و سلطه فیس‌بوک و گوگل، خواستار آن شد که فیس‌بوک فقط یک رسانه تکمیلی و نه خبری اصلی باشد.

ویلکینسون از تغییر مدل اشتراک از اشتراک محتوا به اشتراک محتوا به اضافه سایر خدمات، خبر داد و گفت: نباید منتظر بود که فقط خبر برای ما درآمد کسب کند.

رئیس اتحادیه رسانه‌های خبری بین‌المللی «اینما» این موضوع را به سینما تشبیه کرد که محتوا (در اینجا فیلم) مردم را به سینما می‌کشاند و اما سود در فروش ذرت بوداده است.

وی توضیح داد که ۵۰ درصد پایه ارزش‌گذاری در خبر را محتوا تشکیل می‌دهد، ۲۰ درصد را جامعه کاربران، ۲۰ درصد کاربری آسان و ۱۰ درصد نیز به انگیزه تعلق می‌گیرد.

این سخنران افزود: در مواجهه با مشکلات فعلی بازار رسانه باید از دو رویکرد تمرکز روی آینده نزدیک و برنامه‌ریزی برای آینده دور استفاده کرد.

وی تصریح کرد که رسانه‌ها باید از مردم بخواهند که پول خدمات را بپردازند. او با بیان اینکه باید از همان ابتدای اینترنت، مردم را به پرداختن ولو یک سنت عادت می‌دادیم، گفت: بیش از ۲۰ سال خدمات رایگان خواننده‌ها را بدعادت کرده است.

وی خاطرنشان کرد که اکنون موضوع اصلی رسانه‌ها، کار با داده‌ها در فضای مسموم و آلوده اینترنت و چگونگی حفظ اعتماد مخاطب در این فضاست.

ویلکینسون گفت: در مواجهه با فیس‌بوک و گوگل و سایر بازیگران بزرگی که بخش درآمدی و بازرگانی رسانه‌های خبری را تهدید می‌کرده‌اند، هیچ‌وقت به اندازه امروز خوش‌بین نبوده و الگوهای جدید اشتراک را راه موفقیت می‌داند.

او در زمینهٔ تغییرات در رفتار مخاطبان به این نکته اشاره کرد که فضا و پایگاه دریافت خبر از موتورهای جستجو و پایگاه‌های عمومی‌تر به‌سوی گروه‌ها و کانال‌های خصوصی و کوچک در فضاهایی مانند واتس آپ در حال جابجایی است.

«پتر کرایچ» رئیس خبرگزاری «د. پ. آ» آلمان و از دیگر سخنرانان این نشست نیز گفت: امروز بیش از هر زمان دیگر خبر متوازن و معتبر مورد نیاز است.

وی افزود: ما به عنوان رسانه‌ها وظیفه داریم آزادی بیان و آزادی مطبوعات را به نسل آینده منتقل کنیم.

کرایچ تصریح کرد: ما در زمان جابجایی‌های بزرگ زندگی می‌کنیم و چیزهایی که به نظر ما بدیهی می‌آمد، دیگر بدیهی نیست. مثلاً استقلال رسانه‌ها از دولت و شرکت‌های بزرگ، دیگر یک موضوع بدیهی نیست.

این سخنران اضافه کرد،: رسانه‌ها در محاصره هستند و دولت‌ها تلاش می‌کنند با استفاده از شبکه‌های اجتماعی، رسانه‌ها را دور بزنند.

وی با بیان اینکه همیشه به قوانین دولت در ضدیت با «اخبار جعلی» مشکوک است، خاطرنشان کرد که برخی از این قوانین پا را فراتر گذاشته و آزادی بیان را هدف قرار داده‌اند.

کرایچ گفت که دولت نباید هیچ نقشی در ارائه این‌گونه تعاریف داشته باشد.

وی بر اهمیت استقلال مالی و اقتصادی رسانه‌ها تأکید کرد و گفت: اکنون رسانه‌های مستقل به سمت فعالیت‌های اقتصادی حاشیه‌ای کشیده شده‌اند. وی از دولت‌ها خواست که با تصویب قوانین در زمینهٔ حق مالکیت معنوی و ایجاد فضای منصفانه رقابتی و قوانین منصفانه مالیاتی به رسانه‌ها کمک کنند.

این فعال رسانه‌ای همچنین بر اهمیت آموزش برای مقابله با اطلاعات و اخبار نادرست تأکید کرده و گفت: نباید از فناوری کناره گرفت و اینترنت و شبکه‌های اجتماعی نباید به منبع اصلی و تنها منبع خبر تبدیل شوند.

«راسموس نیلسون» استاد ارتباطات سیاسی دانشگاه آکسفورد و مدیر مؤسسه تحقیقاتی مطالعات خبرنگاری رویترز نیز در سخنانی به بررسی یافته‌های منتشر شده توسط گروه پژوهشی تحت سرپرستی خود که روز گذشته منتشر شده، پرداخت.

وی در این بررسی به پنج یافته مهم اشاره کرد و گفت: اول اینکه مردم به طور روز افزون از اخبار آنلاین استفاده می‌کنند اما پرداخت حق اشتراک همچنان محدود به چند نام (برند) معروف است. دوم اینکه مردم در مواجهه با اخبار جعلی و نادرست به سمت استفاده از نام‌های معروف رفته‌اند (رسانه‌های شناخته‌شده).

سوم اینکه اعتماد به اخبار، کاهش یافته و مردم از زیادی حجم اخبار و از قاب شدن (فریم شدن) خبر به‌طور منفی آزرده هستند.

یافته چهارم وی، عبارت بود از اینکه نام‌های معروف مانند توئیتر و فیس‌بوک همچنان سلطه خود را حفظ کرده اما زمان، سپری شده و مدل استفاده مردم از آن‌ها عوض شده است. مثلاً زمان سپری شده در فیس‌بوک، کم شده.

نکته آخر در یافته‌های نیلسون حاکی از آن است که نسل جدید تمایل بیشتری به رسانه‌های صوتی در فضای آنلاین نشان می‌دهد.

وی همچنین به نگرانی روزافزون مردم از قرار گرفتن در معرض اطلاعات غلط سخن گفت و اینکه به‌طور عمومی میزان اعتماد به رسانه‌ها کاهش‌یافته که این کاهش در فرانسه و انگلیس در زمره بیشترین کاهش‌هاست.

راسموس نیلسن توضیح داد که بر اساس نظرسنجی‌ها، مردم از بخش تحلیلی اخبار راضی نیستند؛ چراکه ۵۱ درصد می‌گویند رسانه‌ها به داشتن درک درستی از دنیا کمک نمی‌کنند. همچنین به گفته وی در انگلیس، ۳۵ درصد از مردم به‌طور فعال از اخبار دوری می‌کنند. وی دلیل این موضوع را دوری از اخبار منفی و افسرده کننده توصیف کرد.

این سخنران در زمینهٔ تغییر الگوی رفتاری مخاطبان خاطرنشان کرد که اکنون روند استفاده از بلندگوهای هوشمند مانند «الکسا» (محصول آمازون) و بلندگوی هوشمند گوگل و اپل رو به افزایش است.

وی ضمن اشاره به برتری و محبوبیت پادکست نسبت به رادیو در بین مخاطبان اظهار کرد که از میان جامعه آماری این تحقیق، ۳۵ درصد به پادکست گوش می‌دهند که این روند در بین جمعیت جوان بیشتر مشهود است.

میزگرد دوم این کنگره بعداز ظهر پنجشنبه و با موضوع «مدل‌های مالکیت سازمان‌های خبری» برگزار شد.

«گرانت فردریکس» رئیس خبرگزاری آفریقای جنوبی (آنا) استفاده از فناوری و نوآوری را ابزار مهمی در موفقیت این خبرگزاری توصیف کرده و در زمینهٔ روش کاربر موضوع مشتری مداری و بهره‌وری تأکید کرد.

فردریکس، خبرگزاری آفریقایی را یک سازمان خصوصی و تحت مالکیت یک هولدینگ خصوصی معرفی کرد و گفت که این خبرگزاری روی اخبار داخل قاره آفریقا به‌منظور ارائه به مشتری‌های بین‌المللی تمرکز دارد.

وی اظهار کرد؛ این خبرگزاری مدتی پیش تصمیم گرفت که به سوی تولید محتوایی برود که خواننده بین‌المللی برای پرداخت پول بابت آن علاقه نشان دهد و به همین منظور آن‌ها به سراغ پوشش اخبار تجاری در زمینهٔ فرصت‌های کسب وکار، سرمایه‌گذاری و نیروی کار در آفریقا رفته‌اند.

«یوناس اریکسون» از خبرگزاری «تی تی» سوئد نیز سال تأسیس این خبرگزاری را سال ۱۹۲۱ بیان کرد و گفت که این خبرگزاری در ابتدای تأسیس، دارای هفت مالک بوده که پس از ادغام، اکنون به سه شرکت تبدیل‌شده است.

وی گفت که داشتن مالک خصوصی برای یک بنگاه خبری ممکن است در تئوری مهم نباشد اما در عمل، اگر مالک شما هم‌زمان مشتری شما هم باشد، در موقعیت پیچیده‌ای قرار می‌گیرید. به عنوان مثال مالک به عنوان عضو هیأت مدیره می‌تواند در مورد قیمت خدمات ارائه شده به شرکت خودش اعمال نظر کند.

اریکسون تصریح کرد: بهترین وسیله موفقیت، داشتن آزادی است؛ برای رسیدن به آزادی باید به سودآوری رسید و سود، وقتی به دست می‌آید که مالک‌ها سود شرکت را برندارند.

وی افزود؛ به همین دلیل تلاش کرده با مالکان به این تفاهم برسد که در پایان سال، سود کمتری برداشته و مقداری پول برای سرمایه‌گذاری شرکت باقی بگذارند.

«جیری مجستر» مدیر خبرگزاری چک در سخنانی اظهار کرد که این خبرگزاری، مالک خاصی ندارد و در واقع، می‌توان گفت دولتی است.

وی افزود که این خبرگزاری در سال ۱۹۹۲ و در بحبوحه جدایی چک از اسلواکی و با یک قانون دوصفحه‌ای که با عجله تنظیم شده بود، تأسیس‌شده است.

مجستر توضیح داد: بر اساس این قانون، دولت مسئول بخش تجاری ما نیست و از سوی دیگر ما نیز مسئولیتی در برابر بدهی‌های دولت نداریم؛ همچنان که دولت نیز از پرداخت بدهی‌های ما منع شده است.

وی گفت: اعضای هیأت مدیره توسط مجلس این کشور تعیین می‌شوند که این خود به دلیل حضور احزاب مخالف در مجلس، تأثیر و نفوذ دولت را کاهش می‌دهد.

مدیر خبرگزاری چک این هیأت را مسئول تعیین بودجه و رسیدگی به شکایات در مورد خبرگزاری معرفی کرد.

وی ضمن تأکید بر استقلال این رسانه از دولت جمهوری چک، اظهار کرد که این سازمان برای استقلال مالی که از دید او پایه و اساس استقلال فکری است، تلاش می‌کند.

«همپی پراجودی» مدیر تجاری خبرگزاری «آنتارا» اندونزی نیز گفت که این خبرگزاری حدود ۸۰ سال پیش تأسیس شده و صد در صد متعلق به دولت است.

وی ضمن بیان اینکه دولتی بودن برای این سازمان، مزایایی از جمله تخصیص یارانه دارد، توضیح داد که این سازمان در شکل دادن به کسب وکار تجاری خود آزاد است.

مدیر تجاری آنتارا» در ادامه با بیان اینکه درآمد تجاری این خبرگزاری در سال حدود ۱۱ درصد رشد داشته، به معرفی سه عملیات تجاری این سازمان پرداخت.

وی مهم‌ترین عملیات را که حدود ۴۰ درصد درآمد را تولید می‌کند، عملیاتی در شراکت با شبکه بلومبرگ و رویترز معرفی کرد.

پراجودی خدمات مشاوره و کار با داده‌های عظیم (بیگ دیتا) را از جمله زمینه‌های دیگر فعالیت تجاری این سازمان نام برد.

وی با ابراز خوشحالی از اینکه در سالهای آینده دولت بتدریج ۲۵ درصد از یارانه آن‌ها را کاهش خواهد داد، گفت که این کار به آن‌ها برای ادامه پروژه‌های تجاری، آزادی بیشتری می‌دهد.

«نیکوس سانتوس» رئیس هیأت مدیره و رئیس خبرگزاری «لوسا» پرتغال نیز این خبرگزاری را بزرگ‌ترین و پرمخاطب‌ترین رسانه خبری پرتغالی‌زبان معرفی کرد که با بیش از ۲۰۰ خبرنگار در ۲۵ کشور جهان، روزانه حدود ۵۰۰ خبر تولید می‌کند.

وی سال تأسیس این سازمان را ۱۹۸۷ بیان کرد و گفت: این خبرگزاری از ادغام دو سازمان دولتی و خصوصی تشکیل شده که ۵۱ در سهام آن دولتی و ۴۹ درصد خصوصی است.

سانتوس به تشریح وظایف این خبرگزاری و اهداف تعیین‌شده از سوی دولت اشاره کرد و گفت: حفظ منافع دولت پرتغال، پاسداری از زبان پرتغالی و در دسترس بودن برای جوامع پرتغالی‌زبان در سراسر دنیا از جمله وظایف این سازمان است.

وی با بیان اینکه ۳۵ درصد درآمد از طریق مشتری‌های غیر رسانه‌ای مانند بانک‌ها و ۶۵ درصد از طریق مشتری‌های رسانه‌ای تأمین می‌شود، تأکید کرد که دولت به آن‌ها بودجه‌ای نمی‌دهد مگر آنکه مانند مشتری‌های دیگر، خدماتی از آن‌ها خریداری کند.

به گفته سانتوس، دولت روی موضوعات تحریریه‌ای هیچ نفوذی نداشته و این سازمان به‌طور مستقل و بر اساس استانداردها و اخلاق حرفه‌ای خود عمل می‌کند.

ششمین کنگره جهانی خبرگزاری‌ها روز پنجشنبه با حضور مدیران خبرگزاری‌های مطرح از ۱۳۰ کشور جهان در صوفیه، پایتخت بلغارستان گشایش یافت. این اجلاس دو روز ادامه خواهد داشت و شرکت کنندگان مصمم هستند مهمترین مسائل و چالش‌های فراروی خبرگزاری‌ها را در شرایط کنونی مورد بررسی و تبادل نظر قرار دهند و برای آن راه چاره‌ای بجویند.

سید ضیا هاشمی مدیرعامل خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران که به دعوت «ماکسیم منچف» رئیس خبرگزاری رسمی بلغارستان (بتا) در این اجلاس حضور دارد، فردا (جمعه) در سخنانی، دیدگاه‌های رسانه‌ای جمهوری اسلامی ایران را تبیین خواهد کرد.

وی در حاشیه این اجلاس با رئیس جمهوری بغارستان، برخی مدیران خبرگزاری‌ها و همچنین با شماری سفرای کشورهای شرکت کننده در کنگره صوفیه دیدار کرد.

*رع*